Rozmawiajmy z Rosjanami

Rosja to nie tylko Kreml, Putin, Miedwiediew, ropa naftowa, gaz ziemny i KGB. To nie tylko Katyń, Miednoje, zsyłki i zniewolenie. Rosja współczesna jest Polakom praktycznie nieznana, związki kulturowe i intelektualne zostały mocno nadszarpnięte. A jest prawdą, że inteligencja polska była w Rosji (i Związku Radzieckim) oceniana bardzo wysoko, a sama Polska była dla Rosjan oknem na Świat.

W sobotę, 14 listopada, odbyła się w Pałacu Staszica w Warszawie trzecie już konferencja polsko-rosyjska środowisk intelektualnych, liberalnych, Polski i Rosji. Głównym organizatorem była Fundacja Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej, kierowana przez red. Stefana Bratkowskiego, a patronat nad tym został objęty m. in. przez redakcję gazety internetowej „Studio Opinii”. Również Ministerstwo Spraw Zagranicznych dołożyło swoją cegiełkę.

Konferencja, pod nazwą „Stół Polsko-Rosyjski” miała dość luźną formę, był to właściwie bardziej dwuczęściowy panel dyskusyjny, z zarysowanymi tematami i hasłami. Moderator , i jak sądzę, również, obok red. Bratkowskiego, główny autor programu, wybitny dziennikarz, długoletni korespondent „Rzeczpospolitej” w Moskwie, redaktor Sławomir Popowski, zadbał o to, aby tematyka była uniwersalna, i jak najmniej zahaczała o bieżącą tematykę polityczną. I udało się uniknąć „bieżączki”, bo poza Jerzym Pomianowskim, praktycznie nikt nie odnosił się do spraw aktualnej polityki. Jerzy Pomianowski wrócił świeżo z Moskwy, z obrad polsko-rosyjskiej komisji ds. trudnych – z dobrymi informacji. Ale o tym innym razem.

Dwa główne zagadnienia panelu zostały zawarte w tematach;

1. „Przeszłość, tożsamość i polityka historyczna”; W tej części padły między innymi pytania, co decyduje o naszej tożsamości, jako wspólnoty dwóch narodów, jakie są doświadczenia polityki historycznej i ich odniesienia do prawdy historycznej, czy historia może zastąpić ideologię i czy warto nią grać w imię politycznych celów.

2. „Polsko-rosyjskie spory o przeszłość”; Tu zastanawiano się, dlaczego polsko-rosyjska debata historyczna jest tak trudna, jak przezwyciężyć kreowany po obu stronach przez polityki historyczne wizerunek „wroga”, czy jest możliwe przeprowadzenie niezależnego dialogu intelektualistów, historyków obu krajów.

Continue Reading →

Państwo konfesyjne

Dyskusja o krzyżach w przestrzeni publicznej, a ograniczając to – w przestrzeni, gdzie państwo i obywatele powinni się kierować prawem, rozumianym literalnie, jak według zasad demokracji – nie gaśnie w Polsce. To dobrze, ponieważ w naszym kraju nie przeprowadzono w ciągu ostatnich 20-lat poważnych dyskusji światopoglądowych, oderwanych od bieżącej polityki. Może sprawa krucyfiksów będzie jakimś przełomem.

Zaczęło się od wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, który przychylił się do wniosku Włoszki, fińskiego pochodzenia, która domagała się, aby publiczna szkoła respektowała jej prawa jako niewierzącej osoby wychowującej dziecko. Sprzeciwił się krzyżowi w klasie, jako widocznemu znakowi uprzywilejowania wiary katolickiej, a więc łamiącemu zasadę pluralizmu światopoglądowego i rozdziału państwa i Kościoła Katolickiego. Włoska Konstytucja (a również polska) gwarantuje neutralność światopoglądową państwa, co oznacza, że w przestrzeni PUBLICZNEJ szkoły nie powinien się znaleźć żaden symbol religijny.

Trybunał w Strasburgu (który nie jest składnikiem Unii Europejskiej, co ma poważne znaczenie, jeżeli chodzi o jego niezależność), powołując się na Europejską Konwencję Praw Człowieka, wydał wyrok o charakterze prawnym, a nie ideologicznym. Uznano, że krzyż nie jest w tym przypadku i zastosowaniu znakiem uniwersalnym, lecz ma konkretną wymowę religijną. Nie jest to więc wojna z krzyżem, ani tym bardziej z religią, lecz obrona pluralizmu światopoglądowego – obrona interesów państwa i jego obywateli.

Continue Reading →